九辩

先秦 宋玉
悲哉!秋之为气也。 萧瑟兮,草木摇落而变衰。 憭栗兮,若在远行。 登山临水兮,送将归。 泬寥兮,天高而气清; 寂寥兮,收潦而水清。 憯悽增欷兮,薄寒之中人; 怆怳懭悢兮,去故而就新; 坎廪兮,贫士失职而志不平; 廓落兮,羁旅而无友生; 惆怅兮,而私自怜。 燕翩翩其辞归兮,蝉寂漠而无声。 雁廱廱而南游兮,鹍鸡啁哳而悲鸣。 独申旦而不寐兮,哀蟋蟀之宵征。 时亹亹而过中兮,蹇淹留而无成。 悲忧穷戚兮独处廓,有美一人兮心不绎; 去乡离家兮徠远客,超逍遥兮今焉薄! 专思君兮不可化,君不知兮可柰何! 蓄怨兮积思,心烦憺兮忘食事。 原一见兮道余意,君之心兮与余异。 车既驾兮朅而归,不得见兮心伤悲。 倚结軨兮长太息,涕潺湲兮下霑轼。 慷慨绝兮不得,中瞀乱兮迷惑。 私自怜兮何极?心怦怦兮谅直。 皇天平分四时兮,窃独悲此廪秋。 白露既下百草兮,奄离披此梧楸。 去白日之昭昭兮,袭长夜之悠悠。 离芳蔼之方壮兮,余萎约而悲愁。 秋既先戒以白露兮,冬又申之以严霜。 收恢台之孟夏兮,然欿傺而沉藏。 叶菸邑而无色兮,枝烦挐而交横。 颜淫溢而将罢兮,柯仿佛而萎黄。 萷櫹椮之可哀兮,形销铄而瘀伤。 惟其纷糅而将落兮,恨其失时而无当。 揽騑辔而下节兮,聊逍遥以相佯。 岁忽忽而遒尽兮,恐余寿之弗将。 悼余生之不时兮,逢此世之俇攘。 澹容与而独倚兮,蟋蟀鸣此西堂。 心怵惕而震荡兮,何所忧之多方。 卬明月而太息兮,步列星而极明。 窃悲夫蕙华之曾敷兮,纷旖旎乎都房。 何曾华之无实兮,从风雨而飞飏! 以为君独服此蕙兮,羌无以异於众芳。 闵奇思之不通兮,将去君而高翔。 心闵怜之惨悽兮,原一见而有明。 重无怨而生离兮,中结轸而增伤。 岂不郁陶而思君兮?君之门以九重! 猛犬狺狺而迎吠兮,关梁闭而不通。 皇天淫溢而秋霖兮,后土何时而得漧? 塊独守此无泽兮,仰浮云而永叹! 何时俗之工巧兮?背绳墨而改错! 郤骐骥而不乘兮,策驽?台而取路。 当世岂无骐骥兮,诚莫之能善御。 见执辔者非其人兮,故驹跳而远去。 凫雁皆唼夫梁藻兮,凤愈飘翔而高举。 圜凿而方枘兮,吾固知其鉏铻而难入。 众鸟皆有所登栖兮,凤独遑遑而无所集。 原衔枚而无言兮,尝被君之渥洽。 太公九十乃显荣兮,诚未遇其匹合。 谓骐骥兮安归?谓凤皇兮安栖? 变古易俗兮世衰,今之相者兮举肥。 骐骥伏匿而不见兮,凤皇高飞而不下。 鸟兽犹知怀德兮,何云贤士之不处? 骥不骤进而求服兮,凤亦不贪餧而妄食。 君弃远而不察兮,虽原忠其焉得? 欲寂漠而绝端兮,窃不敢忘初之厚德。 独悲愁其伤人兮,冯郁郁其何极? 霜露惨悽而交下兮,心尚幸其弗济。 霰雪雰糅其增加兮,乃知遭命之将至。 原徼幸而有待兮,泊莽莽与野草同死。 原自往而径游兮,路壅绝而不通。 欲循道而平驱兮,又未知其所从。 然中路而迷惑兮,自厌按而学诵。 性愚陋以褊浅兮,信未达乎从容。 窃美申包胥之气晟兮,恐时世之不固。 何时俗之工巧兮?灭规矩而改凿! 独耿介而不随兮,原慕先圣之遗教。 处浊世而显荣兮,非余心之所乐。 与其无义而有名兮,宁穷处而守高。 食不媮而为饱兮,衣不苟而为温。 窃慕诗人之遗风兮,原讬志乎素餐。 蹇充倔而无端兮,泊莽莽而无垠。 无衣裘以御冬兮,恐溘死不得见乎阳春。 靓杪秋之遥夜兮,心缭悷而有哀。 春秋逴逴而日高兮,然惆怅而自悲。 四时递来而卒岁兮,阴阳不可与俪偕。 白日?宛晚其将入兮,明月销铄而减毁。 岁忽忽而遒尽兮,老冉冉而愈弛。 心摇悦而日幸兮,然怊怅而无冀。 中憀恻之悽怆兮,长太息而增欷。 年洋洋以日往兮,老嵺廓而无处。 事亹亹而觊进兮,蹇淹留而踌躇。 何氾滥之浮云兮?猋廱蔽此明月。 忠昭昭而原见兮,然霠曀而莫达。 原皓日之显行兮,云蒙蒙而蔽之。 窃不自料而原忠兮,或黕点而汙之。 尧舜之抗行兮,了冥冥而薄天。 何险巇之嫉妒兮?被以不慈之伪名。 彼日月之照明兮,尚黯黮而有瑕。 何况一国之事兮,亦多端而胶加。 被荷裯之晏晏兮,然潢洋而不可带。 既骄美而伐武兮,负左右之耿介。 憎愠惀之修美兮,好夫人之慷慨。 众踥蹀而日进兮,美超远而逾迈。 农夫辍耕而容与兮,恐田野之芜秽。 事绵绵而多私兮,窃悼後之危败。 世雷同而炫曜兮,何毁誉之昧昧! 今修饰而窥镜兮,後尚可以[穴鼠]藏。 原寄言夫流星兮,羌儵忽而难当。 卒廱蔽此浮云,下暗漠而无光。 尧舜皆有所举任兮,故高枕而自適。 谅无怨於天下兮,心焉取此怵惕? 乘骐骥之浏浏兮,驭安用夫强策? 谅城郭之不足恃兮,虽重介之何益? 邅翼翼而无终兮,忳惛惛而愁约。 生天地之若过兮,功不成而无嶜。 原沉滞而不见兮,尚欲布名乎天下。 然潢洋而不遇兮,直怐□而自苦。 莽洋洋而无极兮,忽翱翔之焉薄? 国有骥而不知乘兮,焉皇皇而更索? 甯戚讴於车下兮,桓公闻而知之。 无伯乐之相善兮,今谁使乎誉之? 罔流涕以聊虑兮,惟著意而得之。 纷纯纯之原忠兮,妒被离而鄣之。 原赐不肖之躯而别离兮,放游志乎云中。 乘精气之抟抟兮,骛诸神之湛湛。 骖白霓之習習兮,历群灵之丰丰。 左硃雀之茇茇兮,右苍龙之躣躣。 属雷师之阗阗兮,通飞廉之衙衙。 前轻辌之锵锵兮,後辎乘之从从。 载云旗之委蛇兮,扈屯骑之容容。 计专专之不可化兮,原遂推而为臧。 赖皇天之厚德兮,还及君之无恙。
bēi zāi   qiū zhī wéi  
xiāo   cǎo yáo luò ér biàn shuāi  
liáo   ruò zài yuǎn xíng  
dēng shān lín shuǐ   sòng jiāng guī  
jué liáo   tiān gāo ér qīng  
liáo   shōu lǎo ér shuǐ qīng  
cǎn zēng   báo hán zhī zhōng rén  
chuàng huǎng kuǎng liàng   ér jiù xīn  
kǎn lǐn   pín shì shī zhí ér zhì píng  
kuò luò   ér yǒu shēng  
chóu chàng   ér lián  
yàn piān piān guī   chán ér shēng  
yàn yōng yōng ér nán yóu   kūn zhāo zhā ér bēi míng  
shēn dàn ér mèi   āi shuài zhī xiāo zhēng  
shí wěi wěi ér guò zhōng   jiǎn yān liú ér chéng  
bēi yōu qióng chǔ kuò   yǒu měi rén xīn  
xiāng jiā lái yuǎn   chāo xiāo yáo jīn yān báo  
zhuān jūn huà   jūn zhī nài  
yuàn   xīn fán dàn wàng shí shì  
yuán jiàn dào   jūn zhī xīn  
chē jià qiè ér guī   jiàn xīn shāng bēi  
jié líng cháng tài   chán yuán xià zhān shì  
kāng kǎi jué   zhōng mào luàn huo  
lián   xīn pēng pēng liàng zhí  
huáng tiān píng fēn shí   qiè bēi lǐn qiū  
bái xià bǎi cǎo   yǎn qiū  
bái zhī zhāo zhāo   cháng zhī yōu yōu  
fāng ǎi zhī fāng zhuàng   wěi yuē ér bēi chóu  
qiū xiān jiè bái   dōng yòu shēn zhī yán shuāng  
shōu huī tái zhī mèng xià   rán kǎn 欿 chì ér chén cáng  
yān ér   zhī fán ér jiāo héng  
yán yín ér jiāng   fǎng 仿 ér wěi huáng  
xiāo xiāo sēn zhī āi   xíng xiāo shuò ér shāng  
wéi fēn róu ér jiāng luò   hèn shī shí ér dàng  
lǎn fēi pèi ér xià jié   liáo xiāo yáo xiāng yáng  
suì ér qiú jìn   kǒng shòu 寿 zhī jiāng  
dào shēng zhī shí   féng shì zhī guàng rǎng  
dàn róng ér   shuài míng 西 táng  
xīn chù ér zhèn dàng   suǒ yōu zhī duō fāng  
áng míng yuè ér tài   liè xīng ér míng  
qiè bēi huì huá zhī céng   fēn dōu fáng  
zēng huá zhī shí   cóng fēng ér fēi yáng  
wéi jūn huì   qiāng zhòng fāng  
mǐn zhī tōng   jiāng jūn ér gāo xiáng  
xīn mǐn lián zhī cǎn   yuán jiàn ér yǒu míng  
zhòng yuàn ér shēng   zhōng jié zhěn ér zēng shāng  
táo ér jūn   jūn zhī mén jiǔ zhòng  
měng quǎn yín yín ér yíng fèi   guān liáng ér tōng  
huáng tiān yín ér qiū lín   hòu shí ér gān  
kuài shǒu   yǎng yún ér yǒng tàn  
shí zhī gōng qiǎo   bèi shéng ér gǎi cuò  
ér chéng     ? tái ér  
dāng shì   chéng zhī néng shàn  
jiàn zhí pèi zhě fēi rén   tiào ér yuǎn  
yàn jiē shà liáng zǎo   fèng piāo xiáng ér gāo  
huán záo ér fāng ruì   zhī chú ér nán  
zhòng niǎo jiē yǒu suǒ dēng   fèng huáng huáng ér suǒ  
yuán xián méi ér yán   cháng bèi jūn zhī qià  
tài gōng jiǔ shí nǎi xiǎn róng   chéng wèi  
wèi ān guī   wèi fèng huáng ān  
biàn shì shuāi   jīn zhī xiāng zhě féi  
ér jiàn   fèng huáng gāo fēi ér xià  
niǎo shòu yóu zhī huái 怀   yún xián shì zhī chǔ  
zhòu jìn ér qiú   fèng tān wèi ér wàng shí  
jūn yuǎn ér chá   suī yuán zhōng yān  
ér jué duān   qiè gǎn wàng chū zhī hòu  
bēi chóu shāng rén   féng  
shuāng cǎn ér jiāo xià   xīn shàng xìng  
xiàn xuě fēn róu zēng jiā   nǎi zhī zāo mìng zhī jiāng zhì  
yuán jiǎo xìng ér yǒu dài   mǎng mǎng cǎo tóng  
yuán wǎng ér jìng yóu   yōng jué ér tōng  
xún dào ér píng   yòu wèi zhī suǒ cóng  
rán zhōng ér huo   yàn àn ér xué sòng  
xìng lòu biǎn qiǎn   xìn wèi cóng róng  
qiè měi shēn bāo zhī chéng   kǒng shí shì zhī  
shí zhī gōng qiǎo   miè guī ér gǎi záo  
gěng jiè ér suí   yuán xiān shèng zhī jiào  
chù zhuó shì ér xiǎn róng   fēi xīn zhī suǒ  
ér yǒu míng   níng qióng chǔ ér shǒu gāo  
shí tōu ér wèi bǎo   gǒu ér wèi wēn  
qiè shī rén zhī fēng   yuán tuō zhì cān  
jiǎn chōng juè ér duān   mǎng mǎng ér yín  
qiú dōng   kǒng jiàn yáng chūn  
jìng miǎo qiū zhī yáo   xīn liáo ér yǒu āi  
chūn qiū chuò chuò ér gāo   rán chóu chàng ér bēi  
shí lái ér suì   yīn yáng xié  
bái   ? wǎn wǎn jiāng   míng yuè xiāo shuò ér jiǎn huǐ  
suì ér qiú jìn   lǎo rǎn rǎn ér chí  
xīn yáo yuè ér xìng   rán chāo chàng ér  
zhōng liáo zhī chuàng   cháng tài ér zēng  
nián yáng yáng wǎng   lǎo liáo kuò ér chǔ  
shì wěi wěi ér jìn   jiǎn yān liú ér chóu chú  
fàn làn zhī yún   biāo yōng míng yuè  
zhōng zhāo zhāo ér yuán jiàn   rán yīn ér  
yuán hào zhī xiǎn xíng   yún méng méng ér zhī  
qiè liào ér yuán zhōng   huò dǎn diǎn ér zhī  
yáo shùn zhī kàng xíng   le míng míng ér báo tiān  
xiǎn zhī   bèi zhī wěi míng  
yuè zhī zhào míng   shàng àn dǎn ér yǒu xiá  
kuàng guó zhī shì   duō duān ér jiāo jiā  
bèi chóu zhī yàn yàn   rán huáng yáng ér dài  
jiāo měi ér   zuǒ yòu zhī gěng jiè  
zēng yùn lún zhī xiū měi   hǎo rén zhī kāng kǎi  
zhòng qiè dié ér jìn   měi chāo yuǎn ér mài  
nóng chuò gēng ér róng   kǒng tián zhī huì  
shì mián mián ér duō   qiè dào hòu zhī wēi bài  
shì léi tóng ér xuàn yào   huǐ zhī mèi mèi  
jīn xiū shì ér kuī jìng   hòu shàng   [ xué shǔ   ] cáng  
yuán yán liú xīng   qiāng shū ér nán dāng  
yōng yún   xià àn ér guāng  
yáo shùn jiē yǒu suǒ rèn   gāo zhěn ér shì  
liàng yuàn tiān xià   xīn yān chù  
chéng zhī liú liú   ān yòng qiáng  
liàng chéng guō zhī shì   suī zhòng jiè zhī  
zhān ér zhōng   tún hūn hūn ér chóu yuē  
shēng tiān zhī ruò guò   gōng chéng ér jīn  
yuán chén zhì ér jiàn   shàng míng tiān xià  
rán huáng yáng ér   zhí   ér  
mǎng yáng yáng ér   áo xiáng zhī yān báo  
guó yǒu ér zhī chéng   yān huáng huáng ér gèng suǒ  
níng ōu chē xià   huán gōng wén ér zhī zhī  
zhī xiāng shàn   jīn shuí shǐ 使 zhī  
wǎng liú liáo   wéi zhù ér zhī  
fēn chún chún zhī yuán zhōng   bèi ér zhāng zhī  
yuán xiào zhī ér bié   fàng yóu zhì yún zhōng  
chéng jīng zhī tuán tuán   zhū shén zhī zhàn zhàn  
cān bái zhī   qún líng zhī fēng fēng  
zuǒ zhū què zhī   yòu cāng lóng zhī  
shǔ léi shī zhī tián tián   tōng fēi lián zhī  
qián qīng liáng zhī qiāng qiāng   hòu chéng zhī cóng cóng  
zài yún zhī wēi   tún zhī róng róng  
zhuān zhuān zhī huà   yuán suì tuī ér wèi zāng  
lài huáng tiān zhī hòu   hái jūn zhī yàng