諫迎佛骨表

唐代 韓愈
臣某言:伏以佛者,夷狄之一法耳,自後漢時流入中國,上古未嘗有也。昔者黃帝在位百年,年百一十歲;少昊在位八十年,年百歲;顓頊在位七十九年,年九十八歲;帝嚳在位七十年,年百五歲;帝堯在位九十八年,年百一十八歲;帝舜及禹,年皆百歲。此時天下太平,百姓安樂壽考,然而中國未有佛也。其後殷湯亦年百歲,湯孫太戊在位七十五年,武丁在位五十九年,書史不言其年壽所極,推其年數,蓋亦俱不減百歲。周文王年九十七歲,武王年九十三歲,穆王在位百年。此時佛法亦未入中國,非因事佛而致然也。 漢明帝時,始有佛法,明帝在位,才十八年耳。其後亂亡相繼,運祚不長。宋、齊、梁、陳、元魏已下,事佛漸謹,年代尤促。惟梁武帝在位四十八年,前後三度捨身施佛,宗廟之祭,不用牲牢,晝日一食,止於菜果,其後競為侯景所逼,餓死台城,國亦尋滅。事佛求福,乃更得禍。由此觀之,佛不足事,亦可知矣。 高祖始受隋禪,則議除之。當時群臣材識不遠,不能深知先王之道,古今之宜,推闡聖明,以救斯弊,其事遂止,臣常恨焉。伏維睿聖文武皇帝陛下,神聖英武,數千百年已來,未有倫比。即位之初,即不許度人為僧尼道,又不許創立寺觀。臣常以為高祖之志,必行於陛下之手,今縱未能即行,豈可恣之轉令盛也? 今聞陛下令群僧迎佛骨於鳳翔,御樓以觀,舁入大內,又令諸寺遞迎供養。臣雖至愚,必知陛下不惑於佛,作此崇奉,以祈福祥也。直以年豐人樂,徇人之心,為京都士庶設詭異之觀,戲玩之具耳。安有聖明若此,而肯信此等事哉!然百姓愚冥,易惑難曉,苟見陛下如此,將謂真心事佛,皆云:「天子大聖,猶一心敬信;百姓何人,豈合更惜身命!」焚頂燒指,百十為群,解衣散錢,自朝至暮,轉相仿效,惟恐後時,老少奔波,棄其業次。若不即加禁遏,更歷諸寺,必有斷臂臠身以為供養者。傷風敗俗,傳笑四方,非細事也。 夫佛本夷狄之人,與中國言語不通,衣服殊制;口不言先王之法言,身不服先王之法服;不知君臣之義,父子之情。假如其身至今尚在,奉其國命,來朝京師,陛下容而接之,不過宣政一見,禮賓一設,賜衣一襲,衛而出之於境,不令惑眾也。況其身死已久,枯朽之骨,凶穢之餘,豈宜令入宮禁? 孔子曰:「敬鬼神而遠之。」古之諸侯,行吊於其國,尚令巫祝先以桃茹祓除不祥,然後進吊。今無故取朽穢之物,親臨觀之,巫祝不先,桃茹不用,群臣不言其非,御史不舉其失,臣實恥之。乞以此骨付之有司,投諸水火,永絕根本,斷天下之疑,絕後代之惑。使天下之人,知大聖人之所作為,出於尋常萬萬也。豈不盛哉!豈不快哉!佛如有靈,能作禍祟,凡有殃咎,宜加臣身,上天鑒臨,臣不怨悔。無任感激懇悃之至,謹奉表以聞。臣某誠惶誠恐。
chén mǒu yán   zhě   zhī ěr   , hòu hàn shí liú zhōng guó   , shàng wèi cháng yǒu zhě huáng zài wèi bǎi nián   nián bǎi shí suì   shǎo hào zài wèi shí nián   nián bǎi suì   zhuān zài wèi shí jiǔ nián   nián jiǔ shí suì   zài wèi shí nián   nián bǎi suì   yáo zài wèi jiǔ shí nián   nián bǎi shí suì   shùn   nián jiē bǎi suì shí tiān xià tài píng   bǎi xìng ān shòu kǎo   rán ér zhōng guó wèi yǒu hòu yīn tāng nián bǎi suì   tāng sūn tài zài wèi shí nián   dīng zài wèi shí jiǔ nián   shū shǐ yán nián shòu suǒ   tuī nián shù   gài jiǎn bǎi suì zhōu wén wáng nián jiǔ shí suì   wáng nián jiǔ shí sān suì   wáng zài wèi bǎi nián shí wèi zhōng guó   fēi yīn shì ér zhì rán
hàn míng shí   shǐ yǒu   míng zài wèi   cái shí nián ěr hòu luàn wáng xiāng   yùn zuò zhǎng sòng liáng chén yuán wèi xià   shì jiàn jǐn   nián dài yóu wéi liáng zài wèi shí nián   qián hòu sān shě shēn shī   zōng miào zhī   yòng shēng láo   zhòu shí   zhǐ cài guǒ   hòu jìng wèi hóu jǐng suǒ   è tái chéng   guó xún miè shì qiú   nǎi gèng huò yóu guān zhī   shì   zhī
gāo shǐ shòu suí chán   chú zhī dāng shí qún chén cái shí yuǎn   néng shēn zhī xiān wáng zhī dào   jīn zhī   tuī chǎn shèng míng   jiù   shì suì zhǐ   chén cháng hèn yān wéi ruì shèng wén huáng xià   shén shèng yīng   shù qiān bǎi nián lái   wèi yǒu lún wèi zhī chū   rén wéi sēng dào   yòu chuàng guàn chén cháng wéi gāo zhī zhì   xíng xià zhī shǒu   jīn zòng wèi néng xíng   zhī zhuǎn lìng shèng   ?
jīn wén xià lìng qún sēng yíng fèng xiáng   lóu guān   nèi   yòu lìng zhū yíng gòng yǎng chén suī zhì   zhī xià huò   zuò chóng fèng   xiáng zhí nián fēng rén   xùn rén zhī xīn   wèi jīng shì shù shè guǐ zhī guān   wán zhī ěr ān yǒu shèng míng ruò   ér kěn xìn děng shì zāi   ! rán bǎi xìng míng   huò nán xiǎo   gǒu jiàn xià   jiāng wèi zhēn xīn shì   jiē yún     :「 tiān   shèng yóu xīn   jìng xìn bǎi   xìng rén   !   gèng shēn mìng   !」 fén dǐng shāo   zhǐ bǎi shí   wèi qún jiě   sàn qián 仿   cháo zhì   zhuǎn xiāng fǎng xiào   wéi kǒng hòu shí lǎo shào bēn     ruò jiā jìn è gēng zhū yǒu duàn   luán shēn wéi   gòng yǎng zhě shāng
běn zhī rén   zhōng guó yán tōng   shū zhì   kǒu yán xiān wáng zhī yán   shēn xiān wáng zhī   zhī jūn chén zhī   zhī qíng jiǎ shēn zhì jīn shàng zài   fèng guó mìng   lái zhāo jīng shī   xià róng ér jiē zhī   guò xuān zhèng jiàn   bīn shè     wèi ér chū zhī jìng   lìng huò zhòng kuàng shēn jiǔ   xiǔ zhī   xiōng huì zhī   lìng gōng jìn  
kǒng yuē     :「 jìng guǐ shén ér yuǎn zhī   。」 zhī zhū   hóu xíng diào   guó shàng lìng zhù xiān táo   chú xiáng rán hòu jìn diào jīn   xiǔ huì zhī   qīn lín guān zhī   zhù xiān   táo yòng qún   chén yán fēi   shǐ shī chén shí chǐ zhī     zhī yǒu   tóu zhū shuǐ huǒ   yǒng jué gēn běn duàn tiān 使 xià zhī   jué hòu dài zhī huò shǐ tiān   xià zhī rén zhī shèng rén zhī suǒ zuò wéi   ! chū xún   ! cháng wàn wàn   shèng   zāi !   kuài zāi !   yǒu líng   néng zuò huò suì fán yǒu yāng jiù jiā chén   shēn shàng tiān jiàn lín chén yuàn huǐ

影響

  韓愈沒能阻擋憲宗迎佛骨,還險些喪命。韓愈卒於長慶四年(824),過了二十一年,到唐武宗會昌五年(845),"秋七月,詔天下佛寺僧尼並勒歸俗"。這是佛教"三武之難"的最後一次大劫難,又稱"會昌之難"。前兩次是北魏太武帝和北周武帝詔令滅佛的法難。會昌之難,時間很短,到第二年五月,新上台的唐宣宗皇帝就"詔上京增置八寺,復度僧尼"。佛教極盛時,與官吏、百姓矛盾很深,在這不到一年的時間裡,佛教受到嚴重打擊,元氣大傷,從此再也不能重現當年盛況。韓愈的文學地位大大擴大了他的反佛思想的影響。因此,可以說,韓愈的諫迎佛骨為唐武宗滅佛作了輿論準備。韓愈作為文學家、儒學家對宋明時代也有深刻的影響,宋明時代,儒家辯論時常指對方為"釋教"、"禪學"。朱熹把佛學當作當代的墨楊之學,要像孟子辟墨楊那樣,大破釋教,以"闢佛"為己任。總之,韓愈的諫迎佛骨,雖然在當時沒有明顯的實際效果,而在幾年、幾十年以後,他的反佛思想在社會上產生了極大影響。

創作背景

  在唐憲宗元和十四年(819),儒佛矛盾以一種激烈的形式暴發了。元和十四年是開塔的時期,唐憲宗要迎佛骨入宮內供養三日。韓愈聽到這一消息,寫下《諫迎佛骨》,上奏憲宗,極論不應信仰佛教。但韓愈沒能阻擋憲宗迎佛骨,還險些喪命。