覽古十四首

唐代 吳筠
聖人重周濟,明道欲救時。孔席不暇暖,墨突何嘗緇。 興言振頹綱,將以有所維。君臣恣淫惑,風俗日凋衰。 三代業遽隕,七雄遂交馳。庶物墜塗炭,區中若棼絲。 秦皇燎儒術,方冊靡孑遺。大漢歷五葉,斯文復崇推。 乃驗經籍道,與世同屯夷。弛張固天意,設教安能持。 興亡道之運,否泰理所全。奈何淳古風,既往不復旋。 三皇已散朴,五帝初尚賢。王業與霸功,浮偽日以宣。 忠誠及狙詐,淆混安可甄。餘智入九霄,守愚淪重泉。 永懷巢居時,感涕徒泫然。 棟宇代巢穴,其來自三皇。跡生固為累,經始增百王。 瑤台既滅夏,瓊室復隕湯。覆車世不悟,秦氏興阿房。 繼踵迷反正,漢家崇建章。力役弊萬人,瑰奇殫八方。 徇志仍未極,促齡已雲亡。侈靡竟何在,荊榛生廟堂。 閒居覽前載,惻彼商與秦。所殘必忠良,所寶皆凶嚚。 昵諛方自聖,不悟禍滅身。箕子作周輔,孫通為漢臣。 洪範及禮儀,後王用經綸。 吾觀採苓什,復感青蠅詩。讒佞亂忠孝,古今同所悲。 奸邪起狡猾,骨肉相殘夷。漢儲殞江充,晉嗣滅驪姬。 天性猶可間,君臣固其宜。子胥烹吳鼎,文種斷越鈹。 屈原沈湘流,厥戚咸自貽。何不若范蠡,扁舟無還期。 嘗稽真仙道,清寂祛眾煩。秦皇及漢武,焉得游其藩。 情擾萬機屑,位驕四海尊。既欲先宇宙,仍規後乾坤。 崇高與久遠,物莫能兩存。矧乃恣所欲,荒淫伐靈根。 金膏恃延期,玉色復動魂。征戰窮外域,殺傷被中原。 天鑑諒難誣,神理不可諼。安期返蓬萊,王母還崑崙。 異術終莫告,悲哉竟何言。 魯侯祈政術,尼父從棄捐。漢主思英才,賈生被排遷。 始皇重韓子,及睹乃不全。武帝愛相如,既征復忘賢。 貴遠世咸爾,賤今理共然。方知古來主,難以效當年。 食其昔未偶,落魄為狂生。一朝君臣契,雄辯何縱橫。 運籌康漢業,憑軾下齊城。既以智所達,還為智所烹。 豈若終貧賤,酣歌本無營。 晁錯抱遠策,為君納良規。削彼諸侯權,永用得所宜。 奸臣負舊隙,乘釁謀相危。世主竟不辨,身戮宗且夷。 漢景稱欽明,濫罰猶如斯。比干與龍逢,殘害何足悲。 絳侯成大績,賞厚位仍尊。一朝對獄吏,榮辱安可論。 蘇生佩六印,奕奕為殃源。主父食五鼎,昭昭成禍根。 李斯佐二辟,巨釁鐘其門。霍孟翼三後,伊戚及後昆。 天人忌盈滿,茲理固永存。方知得意者,何必乘朱輪。 滅景棲遠壑,弦歌對清樽。二疏返海濱,蔣詡歸林園。 蕭灑去物累,此謀誠足敦。 至人順通塞,委命固無疵。吾觀太史公,可謂識道規。 留滯焉足憤,感懷殄生涯。吾嘆龔夫子,秉義確不移。 晦跡一何晚,天年夭當時。薰膏自銷鑠,楚老空餘悲。 達者貴量力,至人尚知幾。京房洞幽贊,神奧咸發揮。 如何嫉元惡,不悟禍所歸。謀物暗謀已,誰言爾精微。 玄元明知止,大雅尚保躬。茂先洽聞者,幽賾咸該通。 弱年賦鷦鷯,可謂達養蒙。晚節希鸞鵠,長飛戾曾穹。 知進不知退,遂令其道窮。伊昔辨福初,胡為迷禍終。 方驗嘉遁客,永貞天壤同。 聖人垂大訓,奧義不苟設。天道殃頑凶,神明祐懿哲。 斯言猶影響,安得復回穴。鯀瞍誕英睿,唐虞育昏孽。 盜跖何延期,顏生乃短折。魯隱全克讓,禍機遂潛結。 楚穆肆巨逆,福柄奚赫烈。田常弒其主,祚國久罔缺。 管仲存霸功,世祖成詭說。漢氏方版盪,群閹恣邪譎。 謇謇陳蕃徒,孜孜抗忠節。誓期區宇靜,爰使凶丑絕。 謀協事靡從,俄而反誅滅。古來若茲類,紛擾難盡列。 道遐理微茫,誰為我昭晰。吾將詢上帝,寥廓詎躋徹。 已矣勿用言,忘懷庶自悅。
shèng rén zhòng zhōu   míng dào jiù shí kǒng xiá nuǎn   cháng
xīng yán zhèn tuí gāng   jiāng yǒu suǒ wéi jūn chén yín huò   fēng diāo shuāi
sān dài yǔn   xióng suì jiāo chí shù zhuì tàn   zhōng ruò fén
qín huáng liáo shù   fāng jié hàn   wén chóng tuī
nǎi yàn jīng dào   shì tóng tún chí zhāng tiān   shè jiào ān néng chí
xīng wáng dào zhī yùn   tài suǒ quán nài chún fēng   wǎng xuán
sān huáng sàn piáo   chū shàng xián wáng gōng   wěi xuān
zhōng chéng zhà   xiáo hùn ān zhēn zhì jiǔ xiāo   shǒu lún zhòng quán
yǒng huái cháo shí   gǎn xuàn rán
dòng dài cháo xué   lái sān huáng shēng wèi lèi   jīng shǐ zēng bǎi wáng
yáo tái miè xià   qióng shì yǔn tāng chē shì   qín shì xīng ē páng
zhǒng fǎn zhèng   hàn jiā chóng jiàn zhāng wàn rén   guī dān fāng
xùn zhì réng wèi   líng yún wáng chǐ jìng zài   jīng zhēn shēng miào táng
xián lǎn qián zǎi   shāng qín suǒ cán zhōng liáng   suǒ bǎo jiē xiōng yín
fāng shèng   huò miè shēn zuò zhōu   sūn tōng wèi hàn chén
hóng fàn   hòu wáng yòng jīng lún
guān cǎi líng shén   gǎn qīng yíng shī chán nìng luàn zhōng xiào   jīn tóng suǒ bēi
jiān xié jiǎo huá   ròu xiāng cán hàn chǔ yǔn jiāng chōng   jìn miè
tiān xìng yóu jiān   jūn chén pēng dǐng   wén zhǒng duàn yuè
yuán shěn xiāng liú   jué xián ruò fàn   piān zhōu hái
cháng zhēn xiān dào   qīng zhòng fán qín huáng hàn   yān yóu fān
qíng rǎo wàn xiè   wèi jiāo hǎi zūn xiān zhòu   réng guī hòu qián kūn
chóng gāo jiǔ yuǎn   néng liǎng cún shěn nǎi suǒ   huāng yín líng gēn
jīn gāo shì yán   dòng hún zhēng zhàn qióng wài   shā shāng bèi zhōng yuán
tiān jiàn liàng nán   shén xuān ān fǎn péng lái   wáng hái kūn lún
shù zhōng gào   bēi zāi jìng yán
hóu zhèng shù   cóng juān hàn zhǔ yīng cái   jiǎ shēng bèi pái qiān
shǐ huáng zhòng hán   nǎi quán ài xiàng   zhēng wàng xián
guì yuǎn shì xián ěr   jiàn jīn gòng rán fāng zhī lái zhǔ   nán xiào dāng nián
shí wèi ǒu   luò wèi kuáng shēng zhāo jūn chén   xióng biàn zòng héng
yùn chóu kāng hàn   píng shì xià chéng zhì suǒ   hái wèi zhì suǒ pēng
ruò zhōng pín jiàn   hān běn yíng
cháo cuò bào yuǎn   wèi jūn liáng guī xuē zhū hóu quán   yǒng yòng de suǒ
jiān chén jiù   chéng xìn móu xiāng wēi shì zhǔ jìng biàn   shēn zōng qiě
hàn jǐng chēng qīn míng   làn yóu gān lóng féng   cán hài bēi
jiàng hòu chéng   shǎng hòu wèi réng zūn zhāo duì   róng ān lùn
shēng pèi liù yìn   wèi yāng yuán zhǔ shí dǐng   zhāo zhāo chéng huò gēn
zuǒ èr   xìn zhōng mén huò mèng sān hòu   hòu kūn
tiān rén yíng mǎn 滿   yǒng cún fāng zhī de zhě   chéng zhū lún
miè yǐng yuǎn   xián duì qīng zūn èr shū fǎn hǎi bīn   jiǎng guī lín yuán
xiāo lèi   móu chéng dūn
zhì rén shùn tōng sāi   wěi mìng guān tài shǐ gōng   wèi shí dào guī
liú zhì yān fèn   gǎn huái tiǎn shēng tàn gōng   bǐng què
huì wǎn   tiān nián yāo dāng shí xūn gāo xiāo shuò   chǔ lǎo kōng bēi
zhě guì liàng   zhì rén shàng zhī jīng fáng dòng yōu zàn   shén ào xián huī
yuán è   huò suǒ guī móu àn móu   shuí yán ěr jīng wēi
xuán yuán míng zhī zhǐ   shàng bǎo gōng mào xiān qià wén zhě   yōu xián gāi tōng
ruò nián jiāo liáo   wèi yǎng méng wǎn jié luán   zhǎng fēi zēng qióng
zhī jìn zhī tuì 退   suì lìng dào qióng biàn chū   wéi huò zhōng
fāng yàn jiā dùn   yǒng zhēn tiān rǎng tóng
shèng rén chuí xùn   ào gǒu shè tiān dào yāng wán xiōng   shén míng yòu zhé
yán yóu yǐng xiǎng   ān huí xué gǔn sǒu dàn yīng ruì   táng hūn niè
dào zhí yán   yán shēng nǎi duǎn shé yǐn quán ràng   huò suì qián jié
chǔ   bǐng liè tián cháng shì zhǔ   zuò guó jiǔ wǎng quē
guǎn zhòng cún gōng   shì chéng guǐ shuō hàn shì fāng bǎn dàng   qún yān xié jué
jiǎn jiǎn chén fān   kàng zhōng jié shì jìng   yuán shǐ 使 xiōng chǒu jué
móu xié shì cóng   é ér fǎn zhū miè lái ruò lèi   fēn rǎo nán jǐn liè
dào xiá wēi máng   shuí wèi zhāo jiāng xún shàng   liáo kuò chè
yòng yán   wàng huái shù yuè